Aktualności

Standardy ochrony drzew we Wrocławiu to dwanaście kart informacyjnych opracowanych przez dr inż. arch. kraj. Marzenę Suchocką na zlecenie Zarządu Zieleni Miejskiej. Podstawową jednostką ochrony jest Strefa Ochronna Drzewa (SOD), wyznaczana jako promień rzutu korony powiększony o metr. W tej strefie obowiązuje zakaz ruchu ciężkiego sprzętu, składowania materiałów i zmiany poziomu gruntu. Za zniszczenie drzewa grozi kara administracyjna, grzywna, a przy szkodach w znacznych rozmiarach także odpowiedzialność karna.

Drzewo uszkodzone na budowie nie przewraca się następnego dnia. Zamiera po odbiorze robót, czasem kilka lat później, gdy system korzeniowy przestaje radzić sobie z gruntem sprasowanym kołami koparki, a nikt już nie kojarzy uschniętej korony z przejazdem sprzętu sprzed dwóch sezonów. Standardy ochrony drzew we wrocławskich inwestycjach powstały po to, by przerwać tę zależność i przełożyć wiedzę dendrologiczną na język przydatny brygadzie, bez studiowania całej dokumentacji projektowej. Przeczytaj poniższy wpis blogowy i dowiedz się, jak wyznaczyć strefę ochronną, jakie limity cięć obowiązują oraz co grozi za uszkodzenie pnia lub korzeni.

Czym są standardy ochrony drzew i komu służą karty informacyjne?

Autorką opracowania jest architekt krajobrazu, przewodnicząca sekcji Drzew Miejskich Polskiego Towarzystwa Dendrologicznego. Każda karta opisuje sytuację, zawiera zdjęcia, rysunki oraz kod przekierowujący do wersji on-line. 

Karty mogą stanowić załącznik do umowy między inwestorem a wykonawcą i wtedy porządkują odpowiedzialność za zniszczenie drzew, krzewów oraz gleby. Do umowy dołącza się także deklarację z podpisami wykonawcy, kierownika budowy i inspektora, potwierdzającą znajomość treści kart i sankcji za ich pominięcie.

Jakie zagadnienia obejmuje dwanaście kart?

Jak wyznacza się Strefę Ochronną Drzewa?

Wzór jest prosty: promień rzutu korony plus jeden metr. Otrzymana przestrzeń bywa nieregularna, bo korona rzadko rośnie symetrycznie. Granicę ustala projekt albo uzgodnienie w terenie z Inspektorem Nadzoru Dendrologicznego.

Główna masa korzeni mieści się w warstwie do 30 cm, natomiast korzenie żywicielskie sięgają sięgają jeszcze dalej. Ogrodzenie powinno być pełne i ciągłe, opatrzone tablicą z informacją o zasadach pracy. Nikt poza inspektorem nie ma prawa przesunąć płotu ani zdjąć zabezpieczeń gruntu. Najlepsze efekty daje wygrodzenie całej grupy drzew i wymulczowanie gleby wewnątrz strefy.

Dlaczego zagęszczenie gleby jest nieodwracalne?

Przejazd maszyny niszczy strukturę gruntu, wypycha z niego powietrze i zamyka korzeniom drogę do tlenu. Odbudowa tej struktury nie następuje samoczynnie, dlatego karty traktują zagęszczenie na równi z mechanicznym obcięciem korzeni. Podobnie działa zalanie strefy, przesuszenie odkrytych korzeni (godzina ekspozycji w upalny dzień wystarcza do wywołania stresu), nasypanie ziemi, zdjęcie warstwy urodzajnej oraz zanieczyszczenie gruzem podnoszące pH.

Ruch pojazdów w strefie korzeniowej prowadzi się wyłącznie po tymczasowych drogach technologicznych:

• płyty betonowe ułożone na warstwie żwiru dla ruchu ciężkiego,
• płyty albo maty gumowe na warstwie kory,
• deski drewniane na korze dla ruchu pieszego,
• ekokratki oraz systemowe maty ochronne dobrane do przewidywanego obciążenia.

Co zrobić, gdy podłoże zostało już zagęszczone?

Naprawa polega na wymianie gleby narzędziem AirSpade, podającym sprężone powietrze przez lancę i wydobywającym ziemię bez zerwania korzeni. Uzupełnieniem bywa mulczowanie oraz podanie mikoryzy, przekompostowanego obornika i kwasów huminowych. Zabiegi te poprawiają warunki siedliskowe, choć nie przywracają stanu wyjściowego.

Jakie limity cięć wynikają ze standardów ochrony drzew?

Ustawa o ochronie przyrody wyznacza progi, poniżej których cięcie pozostaje zabiegiem pielęgnacyjnym, a powyżej staje się szkodą. Karty przekładają te przepisy na liczby do zapamiętania przez brygadę:

• korzenie w wykopie – przecinać wolno wyłącznie te o średnicy do 3 cm,
• konary w koronie – średnica cięcia nie przekracza 10 cm,
• masa korony – ubytek powyżej 30% oznacza uszkodzenie drzewa, powyżej 50% jego zniszczenie (poza cięciem sanitarnym i zabiegiem przywracającym statykę),
• system korzeniowy – utrata ponad 40% masy prowadzi do zamierania,
• cięcie jednostronne – wykonane bliżej niż pięć średnic pnia zwiększa ryzyko wywrócenia się drzewa.

Gałęzie kolidujące z przejazdem sprzętu podwiązuje się lub osiatkowuje, ponieważ cięcie na potrzeby jednego manewru maszyny standardy ochrony drzew opisują jako szkodę.

Jak prowadzić prace budowlane bez kolizji z korzeniami?

Instalacje podziemne układa się metodami bezwykopowymi, przede wszystkim przeciskiem i przeciskiem sterowanym. Przy braku dostępu do takiej techniki dopuszczalny jest przecisk ręczny, po uzgodnieniu z dendrologiem. Korytowanie pod nawierzchnię oraz wymianę gleby wykonuje się AirSpade, szpadlem albo łopatą.

Chodnik nad korzeniami projektuje się jako podwieszany, wsparty punktowo, lub z nawierzchni wodoprzepuszczalnej z płytkimi obrzeżami kotwionymi punktowo. Ogrodzenia, budynki i mała architektura stają na stopach betonowych, palach bądź słupach; fundament liniowy w strefie jest wykluczony. Przy wypiętrzonych korzeniach płyty kładzie się wprost na nich, bez obrzeży. Jako warstwy nośne stosuje się systemy antykompresyjne, czyli mieszankę kamienno-glebową albo systemy komórkowe.

Co grozi za zniszczenie drzewa na terenie inwestycji?

Prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za zniszczenie drzewa lub krzewu. Kodeks wykroczeń przewiduje grzywnę od 20 do 5000 zł, a za uszkodzenie zadrzewienia przydrożnego również areszt bądź ograniczenie wolności.

Na terenie wpisanym do rejestru zabytków dochodzi pozwolenie wojewódzkiego konserwatora. Działanie bez zgody albo wbrew jej warunkom kosztuje od 500 do 500 000 zł, a urząd może wstrzymać roboty i nakazać przywrócenie stanu poprzedniego. Osobno pozostaje odpowiedzialność odszkodowawcza z art. 415 Kodeksu cywilnego oraz zobowiązania wykonawcy zapisane w kontrakcie.

Od czego zacząć inwestycję w otoczeniu drzew?

Punktem wyjścia jest powołanie Inspektora Nadzoru Dendrologicznego i włączenie go do zespołu inspektorów na czas realizacji. Przed rozpoczęciem prac w ziemi odbywa się spotkanie inspektora, przedstawiciela inwestora, kierownika budowy i jednostki prowadzącej zadanie. Ustala się na nim granice stref ochronnych, formę oraz lokalizację ogrodzeń, przebieg dróg technologicznych, miejsce składowania materiałów poza strefami, sposób zdjęcia i przechowania zagrożonej gleby, częstotliwość wizyt kontrolnych oraz zakaz prac w obrębie drzew w porze mokrej.

Przeszkolenie brygady, z nazwiskiem osoby prowadzącej instruktaż i podpisami uczestników, wpisuje się do dziennika budowy. Wpisy dotyczące zieleni podpisuje Inspektor Nadzoru Inwestorskiego wspólnie z dendrologiem.

Pytania i odpowiedzi